فهرست مطالب
سنسور NTC کوچک‌ترین و ارزان‌ترین قطعه‌ی کنترل دمای پکیج است، ولی اگر مقدار اشتباه به برد بدهد، رفتار کل دستگاه به‌هم می‌ریزد. آب ولرم، جوشیدن مبدل، روشن و خاموش شدن پی‌درپی و کدهای خطای سنسور، همه می‌توانند از همین قطعه باشند. خبر خوب این است که تستش با یک مولتیمتر معمولی پنج دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد، به شرط آن‌که بدانید چه عددی را باید ببینید.
NTC چیست و برد با آن چه میکند؟
NTC یک مقاومت حرارتی با ضریب منفی است: هرچه گرم‌تر شود، مقاومتش کمتر میشود. سنسورهای رایج پکیجهای دیواری، از جمله بوتان، در دمای ۲۵ درجه حدود ۱۰ کیلواهم مقاومت دارند. برد این مقاومت را در یک مدار تقسیم ولتاژ قرار میدهد و از روی ولتاژ آن دما را حساب میکند. بعد دمای واقعی را با دمای تنظیم‌شده روی پتانسیومتر مقایسه میکند و جریان مدولاتور شیر گاز را کم یا زیاد میکند.
پس NTC فقط یک «نمایشگر دما» نیست. اگر سنسور دمای واقعی را کمتر از حد نشان دهد، برد گاز بیشتری میدهد و آب بیش از حد داغ میشود. اگر دما را بیشتر نشان دهد، مشعل زود خاموش میشود و آب ولرم می‌ماند.
سنسورها کجای پکیج هستند؟
- NTC مدار گرمایش: روی لوله‌ی رفت گرمایش، در خروجی مبدل اصلی.
- NTC آبگرم مصرفی: در پکیجهای دومبدله مثل CV424 روی چندراهه‌ی پلاستیکی آبگرم، و در پکیجهای مبدل دومنظوره مثل ونزیا روی لوله‌ی خروجی آبگرم.
- NTC گرمایش از کف: فقط در مدل‌هایی که این مدار را دارند، مثل بنسره پرو.
جدول مقاومت NTC ده‌کیلواهمی در دماهای مختلف
اعداد زیر برای سنسور ۱۰ کیلواهمی رایج پکیج محاسبه شده‌اند و با منحنی مقاومت‌دمای منتشرشده‌ی بوتان هم‌خوانی دارند. سنسورها تلورانس دارند و چند درصد اختلاف طبیعی است. مهم این است که مقدار در محدودهی درست باشد و با دما بهنرمی تغییر کند.
دما (درجه سانتی‌گراد) | مقاومت تقریبی (کیلواهم) |
|---|---|
۰ | حدود ۳۳ |
۱۰ | حدود ۲۰ |
۲۰ | حدود ۱۲٫۵ |
۲۵ | ۱۰ |
۳۰ | حدود ۸ |
۴۰ | حدود ۵٫۳ |
۵۰ | حدود ۳٫۶ |
۶۰ | حدود ۲٫۵ |
۷۰ | حدود ۱٫۷ |
۸۰ | حدود ۱٫۲۵ |
۹۰ | حدود ۰٫۹ |
روش تست، قدم‌به‌قدم
- برق را قطع کنید و کانکتور سنسور را جدا کنید. اندازه‌گیری مقاومت در حالی که سنسور به برد وصل است، عدد اشتباه میدهد، چون مدار برد موازی سنسور قرار میگیرد.
- دمای محل سنسور را بدانید. دستگاهی که چند ساعت خاموش بوده، تقریباً هم‌دمای اتاق است. اگر دماسنج تماسی دارید، دمای لوله را بخوانید.
- مقاومت را با رنج ۲۰ کیلواهم مولتیمتر بخوانید و با جدول مقایسه کنید. مثلاً در دمای حدود ۲۰ درجه، عدد باید حدود ۱۲ کیلواهم باشد.
- آزمون گرما: دستگاه را چند دقیقه روشن کنید یا سنسورِ بازشده را در آب گرم بگذارید. مقاومت باید پیوسته و بدون پرش پایین بیاید. عددی که ثابت می‌ماند یا ناگهان می‌پرد، نشانه‌ی خرابی است.
- سیم و کانکتور را تکان دهید. اگر با حرکت سیم عدد نوسان میکند، ایراد از سیم یا فیش است، نه از خود سنسور. این حالت در سنسور گرمایش که کنار مبدل داغ است زیاد پیش می‌آید.
- اگر سنسور سالم بود، ولتاژ را روی برد بسنجید. با کانکتور وصل و دستگاه روشن، ولتاژ DC دو سر سنسور باید با گرم شدن آب کم شود. ولتاژی که ثابت و نزدیک ولتاژ تغذیه‌ی مدار می‌ماند یعنی مسیر قطع است. ولتاژ نزدیک صفر یعنی اتصال کوتاه.
سه نوع خرابی و نشانه‌ی هر کدام
- قطعی (مقاومت بی‌نهایت): برد دمایی بسیار پایین یا نامعتبر می‌خواند. بیشتر پکیج‌ها فوراً کد خطا می‌دهند.
- اتصال کوتاه (مقاومت نزدیک صفر): برد دمایی بسیار بالا می‌خواند و مشعل را روشن نمی‌کند.
- رانش مقدار (Drift): خطرناک‌ترین حالت است، چون معمولاً کد خطا نمیدهد. سنسور هنوز کار میکند ولی عددش با دمای واقعی فاصله دارد. نتیجه آبگرم ناپایدار، جوشیدن مبدل یا رسیدن به کد دمای بالا است. فقط مقایسه با جدول و دماسنج این حالت را لو میدهد.
کد خطای NTC در مدل‌های بوتان
مدل | خرابی NTC گرمایش | خرابی NTC آبگرم |
|---|---|---|
CV424S و CV424i | E5 (قفل دائم) | E6 (هشدار) |
ونزیا، اپتیما و آلتا | قرمز ثابت | زرد ثابت (وقتی آبگرم بسته است) |
روما | A07 | A06 |
پرلا | E07 | E06 |
بنسره پرو | AL71 | AL60 |
نوا بنسره | ۷ | ۶ |
BN324i | قرمز چشمک ۰٫۱ ثانیه (هر دو سنسور) | قرمز چشمک ۰٫۱ ثانیه |
کالدا ریلو | قرمز چشمک‌زن | قرمز چشمک‌زن |
در بنسره پرو کد AL77 هم هست که به قطع شدن NTC گرمایش از کف اشاره دارد.
ترفند مقاومت ثابت و محدودیتش
یک روش سریع برای اینکه بفهمید ایراد از سنسور است یا از برد: به جای سنسور، یک مقاومت ۱۰ کیلواهمی به کانکتور برد وصل کنید. اگر کد خطا رفت، برد سالم است و ایراد در سنسور یا سیم است. اگر کد ماند، ورودی برد را بررسی کنید.
ولی این آزمون باید کوتاه باشد. با مقاومت ثابت، برد همیشه فکر میکند آب ۲۵ درجه است و مشعل را خاموش نمی‌کند. بعضی بردها هم ثابت ماندن مقدار سنسور را تشخیص می‌دهند. در جدول عیب‌یابی خانواده‌ی ونزیا، «قفل شدن NTCها روی یک مقاومت کاذب» جزو علت‌های چشمک سبز تند آمده است. پس اگر با مقاومت ثابت رفتار تازه‌ای دیدید، آن را با خرابی برد اشتباه نگیرید.
نکته‌های تعویض
- سنسورهای لوله‌ای که با بست فنری روی لوله می‌نشینند، باید تماس کامل با لوله داشته باشند. سنسور شل همیشه دما را کمتر از واقعی می‌خواند.
- سنسورهای غوطه‌ور واشر دارند. واشر نو بگذارید و اتصال را بعد از پر کردن مدار از نظر نشتی بررسی کنید.
- اگر سنسور گرمایش مدام خراب میشود، سیم آن را از نظر ذوب شدن روکش کنار مبدل یا محفظه‌ی احتراق بررسی کنید.
راهنمای کامل کد E5 در CV424 را در صفحه‌ی ارور E5 پکیج بوتان و جدول همه‌ی کدهای این مدل را در مقاله‌ی کدهای خطای پکیج بوتان CV424 ببینید.
پرسش و پاسخ
جواب کوتاه سؤال‌های رایج درباره‌ی همین مقاله.
مقاومت سالم سنسور NTC پکیج چقدر است؟
سنسورهای رایج پکیجهای دیواری، از جمله بوتان، در دمای ۲۵ درجه حدود ۱۰ کیلواهم مقاومت دارند؛ با گرم شدن مقاومت کم میشود (مثلاً حدود ۳٫۶ کیلواهم در ۵۰ درجه). چند درصد اختلاف طبیعی است؛ مهم این است که مقدار در محدودهی جدول باشد و با دما بهنرمی تغییر کند.
چرا باید هنگام تست، کانکتور سنسور را از برد جدا کرد؟
چون وقتی سنسور به برد وصل است، مدار برد موازی آن قرار میگیرد و مولتیمتر عدد اشتباه نشان میدهد. برق را قطع کنید، کانکتور را جدا کنید و بعد مقاومت را بخوانید.
سنسور NTC کد خطا نمیدهد ولی آبگرم ناپایدار است؛ ممکن است ایراد از سنسور باشد؟
بله. خرابی «رانش مقدار» معمولاً کد خطا نمیدهد: سنسور کار میکند ولی عددش با دمای واقعی فاصله دارد و نتیجهاش آبگرم ناپایدار، جوشیدن مبدل یا کد دمای بالاست. فقط مقایسهی مقاومت با جدول و دماسنج این حالت را نشان میدهد.
میشود به جای سنسور، مقاومت ثابت ۱۰ کیلواهم گذاشت؟
فقط برای یک آزمون چند ثانیهای و زیر نظر سرویسکار، تا معلوم شود ایراد از سنسور است یا برد. با مقاومت ثابت برد دمای واقعی آب را نمیبیند و فقط کلید حرارتی جلوی جوشیدن مبدل را میگیرد؛ هرگز آن را روی دستگاه در حال کار رها نکنید.
این مقاله برایتان مفید بود؟
با یک لمس امتیاز بدهید؛ کمک میکند محتوا بهتر شود.
پرسش خوانندگان
سؤالی درباره‌ی این مقاله دارید؟ بپرسید؛ کارشناس رنجبر الکترونیک جواب میدهد و پرسش و پاسخ همین‌جا منتشر میشود.
منابع
- راهنمای فنی شوفاژ دیواری CV424 — گروه صنعتی بوتان، مدیریت خدمات مشتریان (ویرایش ۲، ۱۳۹۵) (سرویس منوال سازنده — راهنمای فنی CV424 ص ۱۹ و ۲۰؛ راهنمای فنی ونزیا ص ۱۷)
- راهنمای فنی شوفاژ ونزیا — گروه صنعتی بوتان، واحد مهندسی خدمات (ویرایش ۴، ۱۳۹۳) (سرویس منوال سازنده — راهنمای فنی CV424 ص ۱۹ و ۲۰؛ راهنمای فنی ونزیا ص ۱۷)
- بررسی فنی کارگاه رنجبر الکترونیک (تجربه و بررسی فنی کارگاه)